monitoring budžeta Resursi

Rečnik

    A

  • Aproprijacija

    Od strane Narodne skupštine, odnosno skupštine lokalne vlasti, zakonom o budžetu Republike Srbije, odnosno odlukom o budžetu lokalne vlasti, dato ovlašćenje Vladi, odnosno nadležnom izvršnom organu lokalne vlasti, za trošenje javnih sredstava do određenog iznosa i za određene namene za budžetsku godinu, odnosno iznos sredstava utvrđen u finansijskom planu organizacije za obavezno socijalno osiguranje za određene namene; stalna aproprijacija je aproprijacija u budžetu kojom se obavezno utvrđuju sredstva na ime otplate duga i datih garancija; aproprijacije za indirektne korisnike budžetskih sredstava se iskazuju zbirno po vrstama indirektnih korisnika i namenama sredstava u okviru razdela direktnog korisnika koji je, u budžetskom smislu, odgovoran za te indirektne korisnike budžetskih sredstava

  • B

  • Budžet

    Osnovni dokument ekonomske politike Vlade. Sveobuhvatan plan prihoda i primanja ostvarenih po osnovu prodaje nefinansijske imovine i plan rashoda i izdataka za nabavku nefinansijske imovine

  • Budžet lokalne vlasti

    Budžeti autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave

  • Budžetska inspekcija

    Poslove budžetske inspekcije obavlja Ministarstvo finansija. Funkcija budžetske inspekcije, službe za budžetsku inspekciju autonomne pokrajine i službe za budžetsku inspekciju jedinice lokalne samouprave je kontrola primene zakona u oblasti materijalno-finansijskog poslovanja i namenskog i zakonitog korišćenja sredstava korisnika budžetskih sredstava, organizacija, preduzeća, pravnih lica i drugih subjekata. Rad budžetske inspekcije je nezavisan i samostalan. Njen rad, ovlašćenja i obeležja urediće se posebnim aktom Vlade, na predlog ministra.

  • Budžetska klasifikacija

    Budžet se priprema i izvršava na osnovu sistema jedinstvene budžetske klasifikacije. Budžetska klasifikacija obuhvata ekonomsku klasifikaciju prihoda i primanja, ekonomsku klasifikaciju rashoda i izdataka, organizacionu klasifikaciju, funkcionalnu klasifikaciju, programsku klasifikaciju i klasifikaciju prema izvorima finansiranja

  • Budžetski deficit

    Ukupni iznos prihoda i primanja ostvarenih po osnovu prodaje nefinansijske imovine manji je od ukupnog iznosa rashoda i izdataka za nabavku nefinansijske imovine

  • Budžetski fond

    Evidencioni račun u okviru glavne knjige trezora, koji otvara Vlada, odnosno nadležni izvršni organ lokalne vlasti, kako bi se pojedini budžetski prihodi i rashodi vodili odvojeno, radi ostvarivanja cilja koji je predviđen posebnim republičkim, odnosno lokalnim propisom ili međunarodnim sporazumom. Budžetskim fondom upravlja nadležno ministarstvo, odnosno nadležni lokalni organ uprave

  • Budžetski sistem

    Budžet Republike Srbije, budžeti lokalne vlasti i finansijski planovi organizacija za obavezno socijalno osiguranje

  • Budžetski suficit

    Ukupni iznos prihoda i primanja ostvarenih po osnovu prodaje nefinansijske imovine veći je od ukupnog iznosa rashoda i izdataka za nabavku nefinansijske imovine

  • D

  • Direktni korisnici budžetskih sredstava

    Organi i organizacije Republike Srbije, odnosno organi i službe lokalne vlasti

  • Donacija

    Namenski bespovratan prihod, koji se ostvaruje na osnovu pisanog ugovora između davaoca i primaoca donacije. Poklon u formi novca, vlasništva i/ili usluga, najčešće vezan za humanitarne svrhe. Individua ili pravno lice koje daje donaciju je „donator” a druga strana je „primalac donacije”.

  • Dotacija

    Dotacija je novčani iznos koje viši državni organ daje nižim državnim organima, preduzećima, granama, regionima, nevladinim organizacijama i sl. Dotacije mogu biti namenske (unapred se utvrde svrhe – socijalni programi, obrazovanje, urbanistički zahvati itd.) i nenamenske. Mogu biti vezane (što znači da i korisnik dotacije mora pribaviti određeni deo novca) i nevezane. Izbor vrste dotacije zavisi od ciljeva države. Država pokušava kroz finansijske podsticaje da utiče na ponašanje korisnika dotacija. Dotacijama se najviše finansiraju sport, omladina, socijalne usluge i zdravstvo. (engl. grant, grant-in-aid, njem. Subvention, Transfer, Transfer ohne Auflagen)

  • Državna garancija

    Instrument osiguranja kojim Republika Srbija garantuje ispunjenje obaveza za koje se daje garancija

  • F

  • Fiskalna godina

    Period od dvanaest meseci, od 1. januara do 31. decembra kalendarske godine

  • G

  • Glavna knjiga trezora

    Poslovna knjiga skupa svih računa koja se vodi po sistemu dvojnog knjigovodstva, u kojoj se sistematski obuhvataju stanja i evidentiraju sve promene na imovini, obavezama, kapitalu, prihodima i rashodima

  • I

  • Indirektni korisnici budžetskih sredstava

    Pravosudni organi, budžetski fondovi; mesne zajednice; javna preduzeća, fondovi i direkcije osnovani od strane lokalne vlasti koji se finansiraju iz javnih prihoda čija je namena utvrđena posebnim zakonom; ustanove osnovane od strane Republike Srbije, odnosno lokalne vlasti, nad kojima osnivač, preko direktnih korisnika budžetskih sredstava, vrši zakonom utvrđena prava u pogledu upravljanja i finansiranja

  • J

  • Javna nabavka

    Pribavljanje dobara i usluga ili ustupanje izvođenja radova od strane državnog organa, organizacije, ustanove ili drugih pravnih lica

  • Javni prihodi

    Prihodi ostvareni obaveznim plaćanjima poreskih obveznika; prihodi direktnih i indirektnih korisnika budžetskih sredstava i sredstava organizacija za obavezno socijalno osiguranje; pojedini javni prihodi mogu se, u skladu sa zakonom, u celini ili delimično, iskazati kao namenski prihodi. U javne prihode spadaju: porezi, doprinosi za obavezno socijalno osiguranje, naknade za korišćenje dobara od opšteg interesa, takse, samodoprinos, donacije i transferi, ostali javni prihodi.

  • Javni rashodi

    Rashodi za robe, usluge i druga davanja koje država obezbeđuje bez direktne i neposredne nadoknade. Javni rashodi su: 1) rashodi za zaposlene; 2) rashodi za robe i usluge; 3) amortizacija i upotreba sredstava za rad; 4) otplate kamata i pratećih troškova zaduživanja; 5) subvencije; 6) dotacije i transferi; 7) obavezno socijalno osiguranje i socijalna zaštita; 8) ostali rashodi (porezi, obavezne takse, novčane kazne, penali i dr.). Izdaci države su: 1) izdaci za nabavku nefinansijske imovine; 2) izdaci za otplatu glavnice; 3) izdaci za nabavku finansijske imovine

  • K

  • Konsolidacija

    Iskazivanje prihoda i rashoda više međusobno povezanih budžeta i vanbudžetskih fondova, kao da se radi o jedinstvenom subjektu; da bi se izbeglo dvostruko računanje, konsolidacijom se isključuju međusobni transferi između istih, kao i između različitih nivoa vlasti

  • Korisnici budžetskih sredstava

    Direktni i indirektni korisnici budžetskih sredstava Republike Srbije, odnosno lokalne vlasti

  • Korisnici javnih sredstava

    Direktni i indirektni korisnici budžetskih sredstava, korisnici sredstava organizacija za obavezno socijalno osiguranje i javna preduzeća osnovana od strane Republike Srbije, odnosno lokalne vlasti, pravna lica osnovana od strane tih javnih preduzeća, pravna lica nad kojima Republika Srbija, odnosno lokalna vlast ima direktnu ili indirektnu kontrolu nad više od 50% kapitala ili više od 50% glasova u upravnom odboru, kao i druga pravna lica u kojima javna sredstva čine više od 50% ukupnih prihoda

  • M

  • Memorandum o budžetu i ekonomskoj i fiskalnoj politici

    Srednjoročni makroekonomski i fiskalni okvir na osnovu kojeg se donose budžeti i finansijski planovi korisnika budžetskih sredstava i organizacija za obavezno socijalno osiguranje

  • N

  • Namenski prihodi

    Javni prihodi čije je korišćenje i namena utvrđena zakonom

  • Naredbodavac

    Funkcioner, odnosno rukovodilac korisnika budžetskih sredstava, odnosno lice koje je odgovorno za upravljanje sredstvima, preuzimanje obaveza, izdavanje naloga za plaćanje koji se izvršavaju iz sredstava organa, kao i za izdavanje naloga za uplatu sredstava koja pripadaju budžetu

  • Naručilac

    Zakon o javnim nabavkama navodi da je naručilac: (a) državni organ, organizacija, ustanova, ili drugi direktni ili indirektni korisnik budžetskih sredstava u smislu zakona kojim se uređuje budžetski sistem, kao i organizacija za obavezno socijalno osiguranje, (b) pravno lice osnovano od strane direktnog ili indirektnog korisnika budžetskih sredstava u cilju ostvarivanja opšteg (javnog) interesa, pri Čemu više od polovine članova organa upravljanja čine predstavnici korisnika budžetskih sredstava ili u kome više od polovine glasova u organu upravljanja imaju predstavnici korisnika budžetskih sredstava, (v) javno preduzeće i preduzeće osnovano od strane javnog preduzeća u kojem direktni ili indirektni korisnik budžetskih sredstava odnosno drugi naručilac, u smislu ovog zakona, poseduje više od 50% akcija odnosno udela, (g) drugi oblik preduzeća koje je preko upravljanja ili na drugi način povezano sa organima, organizacijama odnosno pravnim licima iz tačke 1) podtač. (a) - (v) ovog člana, tako da na osnovu takve povezanosti: - zajednički oblikuju poslovnu politiku i usklađeno nastupaju radi ostvarivanja poslovnih ciljeva ili - organ, organizacija, odnosno pravno lice iz tačke 1) podtač. (a) - (v) ovog člana vrši značajan uticaj na poslovne odluke, finansiranje i poslovanje preduzeća;

  • O

  • Odluka o budžetu

    Odluka kojom se procenjuju prihodi i primanja, te utvrđuju rashodi i izdaci za jednu ili tri godine, a donosi ga skupština autonomne pokrajine, odnosno skupština opštine, odnosno grada ili grada Beograda (u daljem tekstu: skupština lokalne vlasti); sadrži i odredbe bitne za izvršenje te odluke; u slučaju kad se budžet donosi za tri godine prihodi i primanja, rashodi i izdaci iskazuju se za svaku godinu posebno

  • Organizaciona klasifikacija

    Iskazuje rashode i izdatke po korisnicima budžetskih sredstava, sa raspodelom aproprijacija između korisnika

  • P

  • Plaćanja

    Transakcije koje imaju za rezultat smanjenje stanja finansijskih sredstava na računima

  • Podračun

    Evidencioni račun korisnika budžetskih sredstava i korisnika sredstava organizacija za obavezno socijalno osiguranje, odnosno transakcioni račun drugih korisnika javnih sredstava, koji se otvara u okviru pripadajućeg konsolidovanog računa trezora, a vodi se u Upravi za trezor

  • Poreski prihodi

    Vrsta javnih prihoda koje država prikuplja obaveznim plaćanjima poreskih obveznika bez obaveze izvršenja specijalne usluge zauzvrat

  • Poreski rashodi

    Olakšice i oslobođenja od standardne poreske strukture, koji umanjuju iznos naplaćenih prihoda i koji se mogu uvoditi samo zakonima kojima se uvodi odgovarajući porez

  • Programska klasifikacija

    Iskazuje klasifikaciju programa korisnika budžetskih sredstava

  • Programski deo budžeta

    Sastavni deo posebnog dela budžeta koji sadrži programe i aktivnosti korisnika budžetskih sredstava, koji se sprovode u cilju efikasnog upravljanja sredstvima po predloženim programima, a koji doprinose ostvarenju strateških ciljeva u skladu sa ekonomskom politikom zemlje

  • R

  • Rebalans budžeta

    Promena zakona o budžetu Republike Srbije, odnosno odluke o budžetu lokalne vlasti u toku budžetske godine, kojom se menja, odnosno dopunjuje budžet, a rebalans finansijskog plana organizacije za obavezno socijalno osiguranje promena finansijskog plana kojom se u toku budžetske godine, menja, odnosno dopunjuje finansijski plan

  • S

  • Sopstveni prihodi

    Prihodi koje svojim aktivnostima, odnosno prodajom robe i vršenjem usluga, u skladu sa zakonom, ostvare direktni i indirektni korisnici budžetskih sredstava i sredstava organizacija za obavezno socijalno osiguranje

  • Srednjoročni okvir rashoda

    Sastavni deo Memoranduma, kojim Vlada utvrđuje ukupni obim rashoda budžeta Republike u skladu sa utvrđenim prioritetnim oblastima finansiranja; obezbeđuje sveukupnu fiskalnu disciplinu i transparentnost procesa planiranja budžeta i predstavlja osnov za definisanje srednjoročnih obima za planiranje i izradu finansijskih planova budžetskih korisnika

  • Srednjoročni plan

    Sveobuhvatni plan budžetskog korisnika koji sadrži detaljnu razradu svih programa, projekata i aktivnosti za budžetsku godinu sa projekcijama za naredne dve godine, prema utvrđenim srednjoročnim ciljevima i prioritetima, koji služi i kao osnova za izradu obrazloženja finansijskog plana tog korisnika i izrađuje se u skladu sa uputstvom za pripremu budžeta

  • Stalna budžetska rezerva

    Stalna budžetska rezerva koristi se za finansiranje rashoda na ime učešća Republike Srbije, odnosno lokalne vlasti, u otklanjanju posledica vanrednih okolnosti, kao što su zemljotres, poplava, suša, požar, klizišta, snežni nanosi, grad, životinjske i biljne bolesti, ekološka katastrofa i druge elementarne nepogode, odnosno drugih vanrednih događaja, koji mogu da ugroze život i zdravlje ljudi ili prouzrokuju štetu većih razmera. Stalna budžetska rezerva opredeljuje se najviše do 1,5% ukupnih prihoda za budžetsku godinu.

  • T

  • Tekuća budžetska rezerva

    U okviru budžeta deo planiranih prihoda ne raspoređuje se unapred, već se zadržava na ime tekuće budžetske rezerve. Sredstva tekuće budžetske rezerve koriste se za neplanirane svrhe za koje nisu utvrđene aproprijacije ili za svrhe za koje se u toku godine pokaže da aproprijacije nisu bile dovoljne. Vlada, odnosno nadležni izvršni organ lokalne vlasti, donosi na predlog ministra, odnosno lokalnog organa uprave nadležnog za finansije, rešenje o upotrebi tekuće budžetske rezerve.

  • Transferna sredstva

    Sredstva koja se iz budžeta Republike Srbije, odnosno budžeta lokalne vlasti prenose budžetu na drugom nivou vlasti, budžetu na istom nivou vlasti i organizacijama za obavezno socijalno osiguranje, kao i između organizacija za obavezno socijalno osiguranje za doprinose za osiguranje

  • U

  • Ukupni fiskalni suficit/deficit

    Budžetski suficit, odnosno budžetski deficit korigovan za transakcije u imovini i obavezama koje su izvršene u cilju sprovođenja javnih politika; primanja ostvarena privatizacijom imaju tretman finansijske imovine i uključuju se u račun finansiranja; subvencije date u formi kredita, ili nabavke finansijske imovine smatraju se rashodima

  • Z

  • Zakon o budžetu

    Zakonom o budžetu uređuju se prihodi i primanja, rashodi i izdaci budžeta Republike Srbije, njegovo izvršavanje, obim zaduživanja za potrebe finansiranja deficita i konkretnih projekata i davanje garancija, upravljanje javnim dugom, korišćenje donacija, projektnih zajmova, korišćenje sopstvenih prihoda, prava i obaveze korisnika budžetskih sredstava.

  • Zakon o budžetskom sistemu

    Ovim zakonom uređuje se: planiranje, priprema, donošenje i izvršenje budžeta Republike Srbije; planiranje, priprema, donošenje i izvršenje budžeta autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave; priprema i donošenje finansijskih planova Republičkog fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje, Republičkog zavoda za zdravstveno osiguranje i Nacionalne službe za zapošljavanje; budžetsko računovodstvo i izveštavanje, finansijsko upravljanje, kontrola i revizija korisnika javnih sredstava i budžeta Republike Srbije, budžeta lokalne vlasti i finansijskih planova organizacija za obavezno socijalno osiguranje; nadležnost i organizacija Uprave za trezor, kao organa uprave u sastavu Ministarstva finansija i trezora lokalne vlasti; druga pitanja od značaja za funkcionisanje budžetskog sistema

  • Zakon o završnom računu budžeta Republike Srbije

    Akt kojim Narodna skupština za svaku budžetsku godinu utvrđuje ukupno ostvarene prihode i primanja i rashode i izdatke (uključujući sopstvene prihode i rashode iz sopstvenih prihoda korisnika sredstava budžeta Republike Srbije), finansijski rezultat budžeta Republike Srbije (budžetski deficit ili suficit) i račun finansiranja

  • Završni račun

    Priprema se u skladu sa međunarodno prihvaćenim računovodstvenim standardima i sadrži: 1) bilans stanja; 2) bilans prihoda i rashoda; 3) izveštaj o izdacima za nabavku nefinansijske imovine i primanjima od prodaje nefinansijske imovine; 4) bilans finansiranja; 5) izveštaj o izvršenju budžeta, sačinjen tako da prikazuje razliku između odobrenih sredstava i izvršenja; 6) obrazloženje odstupanja između odobrenih sredstava i izvršenja; 7) izveštaj o primljenim donacijama i zaduženju na domaćem i stranom tržištu novca i kapitala i izvršenim otplatama dugova; 8) izveštaj o korišćenju sredstava iz tekuće i stalne budžetske rezerve; 9) izveštaj o garancijama datim u toku fiskalne godine; 10) izveštaj eksterne revizije o finansijskim izveštajima iz tač. 1) - 9) ovog člana u skladu sa članom 91. ovog zakona; 11) izveštaj o izlaznim rezultatima programskog dela budžeta; 12) detaljan izveštaj o realizaciji sredstava programa i projekata koji se finansiraju iz budžeta, a odnose se na: - subvencije javnim nefinansijskim preduzećima i organizacijama i privatnim preduzećima; - nefinansijsku imovinu koja se finansira iz sredstava za realizaciju Nacionalnog investicionog plana; - trošenje namenskih javnih prihoda i sopstvenih prihoda; - korišćenje sredstava iz odobrenih projektnih zajmova; - korišćenje sredstava za nabavku finansijske imovine; 13) napomene o računovodstvenim politikama i dodatnim analizama, obrazloženjima i sravnjivanju stavki izvoda i izveštaja obuhvaćenih završnim računom.


This site is under Creative Commons license.

Projekat Portal civilnog društva Srbije podržala je Fondacija za otvoreno društvo.
Izradu sajta podržalo Ministarstvo spoljnih poslova Norveške.